સરસવ સંકલ્પથી પુનર્જીવિત કૃષિ પદ્ધતિ આધારિત સરસવની ખેતીને પ્રોત્સાહન

મુંબઈ, 8 ઓક્ટોબર 2026: સોલ્વન્ટ એક્સ્ટ્રેક્ટર્સ એસોસિયેશન ઓફ ઈન્ડિયા (એસઈએ), એડબલ્યુએલ એગ્રી બિઝનેસ લિમિટેડ, સોલિડારિડાડ નેટવર્ક એશિયા લિમિટેડ અને ભારતખંડ ફાઉન્ડેશને સાથે મળીને “સરસવ સંકલ્પ” નામનો પાંચ વર્ષનો ખેડૂતકેન્દ્રિત કાર્યક્રમ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ કાર્યક્રમનો હેતુ રાજસ્થાનના બુંદી, ટોંક અને ઝાલાવાડ જિલ્લામાં પુનર્જીવિત કૃષિ પદ્ધતિથી સરસવની ખેતીને આગળ વધારવાનો છે.

એડબલ્યુએલના કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (સીએસઆર) કાર્યક્રમ હેઠળ સહાય પ્રાપ્ત “સરસવ સંકલ્પ”નો ઉદ્દેશ સરસવની ખેતીમાં ખેડૂતો અને લાંબા ગાળે એગ્રીકલ્ચર ઇકોસિસ્ટમની સારી પરિસ્થિતિને કેન્દ્રસ્થાને રાખવાનો છે. આ કાર્યક્રમ જમીનની તંદુરસ્તી, આબોહવા સામે ખેતીની સ્થિતિસ્થાપકતા, પાણી અને કૃષિ ઇનપુટ્સના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ, જૈવવિવિધતા અને ખેતર સ્તરે મળતા પરિણામોમાં સુધારો લાવવા માટે વ્યવહારુ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપશે.

આ અંગેના સમજૂતી કરાર (એમઓયુ) પર તાજેતરમાં પોવઈ તળાવ ખાતે આવેલી ધ વેસ્ટિન મુંબઈમાં યોજાયેલી એસઈએની વાર્ષિક સામાન્ય સભા અને વાર્ષિક પુરસ્કાર સમારંભ દરમિયાન હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ કાર્યક્રમની શરૂઆત નાણાંકીય વર્ષ 2027 દરમિયાન અંદાજે 15,000 સક્રિય ખેડૂતોને જોડવાના લક્ષ્ય સાથે થશે અને ત્યારબાદ તેની પહોંચ વધારીને નાણાંકીય વર્ષ 2031 સુધીમાં 40,000 ખેડૂતો સુધી પહોંચાડવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ માટે કુલ રૂ. 16 કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે.

સરસવ સંકલ્પના કેન્દ્રમાં પુનર્જીવિત કૃષિ: માત્ર વ્યક્તિગત ખેતર સ્તરની પદ્ધતિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા અભિગમથી અલગ, “સરસવ સંકલ્પ”ને એક સંકલિત ખેડૂત સહાય કાર્યક્રમ તરીકે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં તાલીમ, ડેમોસ્ટ્રેશન, મોડેલ ફાર્મ, જમીન અને પાક અંગે સલાહ, ખેતર સ્તરે માર્ગદર્શન, ખેડૂત રેકોર્ડ, દેખરેખ અને કામગીરીના માપદંડોના મૂલ્યાંકનનો સમાવેશ થાય છે.

આ કાર્યક્રમ હેઠળ મોડેલ અને ડેમોસ્ટ્રેશન સાથેના ખેતરોને સ્થાનિક સ્તરના શીખવાના કેન્દ્રો તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. તેના દ્વારા ખેડૂતો પુનર્જીવિત કૃષિ પદ્ધતિઓને પ્રત્યક્ષ રીતે અમલમાં જોઈ શકશે, પરિણામોની તુલના કરી શકશે અને ખેતરમાંથી મળેલા પુરાવા તથા અનુભવના આધારે શીખી શકશે.

કાર્યક્રમ હેઠળ મુખ્યત્વે નીચેના ક્ષેત્રોમાં કામગીરી કરવામાં આવશે:

• જમીનની તંદુરસ્તી અને પાકના પોષણમાં સુધારો કરવો
• પાણી અને કૃષિ ઇનપુટ્સનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ પ્રોત્સાહિત કરવો
• સરસવ આધારિત ખેતી પ્રણાલિઓની આબોહવા સામેની સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત કરવી
• જૈવવિવિધતા અને ટકાઉ ખેતીને પ્રોત્સાહન આપતી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહિત કરવી
• સ્થાનિક જરૂરિયાતોને અનુરૂપ જમીન અને પાક અંગે સલાહ આપવી
• ખેડૂતોના જ્ઞાન અને ખેતર સ્તરે માર્ગદર્શનની વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવી
• પુરાવા આધારિત રીતે કાર્યક્રમને મોટા પાયે વિસ્તૃત કરવામાં મદદરૂપ થાય તે માટે ખેતર સ્તરના પરિણામોનું નિરીક્ષણ અને માપન કરવું

પુનર્જીવિત કૃષિ માટે સહયોગી મોડેલ

આ ભાગીદારી હેઠળ એડબલ્યુએલ એગ્રી બિઝનેસ લિમિટેડ સીએસઆર માટે નાણાંકીય સહાય પૂરી પાડશે, જ્યારે એસઈએ કાર્યક્રમના સંકલન અને ગુણાત્મક દેખરેખની જવાબદારી સંભાળશે. સોલિડારિડાડ પુનર્જીવિત કૃષિ ક્ષેત્રે પોતાની નિપુણતા, કાર્યક્રમ માટે માર્ગદર્શન, ગુણવત્તા ખાતરી તેમજ જ્ઞાન અને શીખવાની પ્રક્રિયામાં સહાય પૂરી પાડશે. ભારતખંડ ફાઉન્ડેશન મુખ્ય ક્ષેત્રિય અમલીકરણ ભાગીદાર તરીકે કામગીરી કરશે.

આ પહેલ અંગે એડબલ્યુએલ એગ્રી બિઝનેસ લિમિટેડના એક્ઝિક્યુટિવ ડેપ્યુટી ચેરમેન અંગ્શુ મલિકે જણાવ્યું હતું કે, સરસવ સંકલ્પ દ્વારા એડબલ્યુએલનો સીએસઆર કાર્યક્રમ ખેડૂતો, વધુ તંદુરસ્ત જમીન અને આબોહવા તથા અન્ય પડકારો સામે ટકી શકે તેવા કૃષિ સમુદાયોમાં રોકાણ કરી રહ્યો છે.

એસઈએના પ્રમુખ (2024-26) સંજીવ અસ્થાનાએ જણાવ્યું હતું કે, સરસવ સંકલ્પ દર્શાવે છે કે ખાદ્ય તેલ ઉદ્યોગ કેવી રીતે સુવ્યવસ્થિત સીએસઆર કાર્યક્રમ દ્વારા વ્યાપક સ્તરે, જવાબદારી સાથે અને ખેતર સ્તરે માપી શકાય તેવા પરિણામો સાથે ખેતી કરતા સમુદાયોને સહાય કરી શકે છે.

એસઈએના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ડૉ. બી. વી. મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે, આ કાર્યક્રમમાં ખેડૂત સુધી પહોંચ, મોડેલ ફાર્મ, પુનર્જીવિત કૃષિ પદ્ધતિઓ, ખેતર સ્તરે સલાહ અને કામગીરીનું માપન,  આ તમામને એક જ અમલીકરણ માળખામાં જોડવામાં આવ્યા છે.

સોલિડારિડાડ નેટવર્ક એશિયા લિમિટેડના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ડૉ. શતદ્રુ ચટ્ટોપાધ્યાયે જણાવ્યું હતું:

જ્યારે ખેડૂતોને વ્યવહારુ સહાય, સ્થાનિક જરૂરિયાતોને અનુરૂપ જ્ઞાન અને સતત માર્ગદર્શન મળે ત્યારે પુનર્જીવિત કૃષિ લાંબા સમય સુધી ટકી રહે તેવું મૂલ્ય ઊભું કરી શકે છે.

સોલિડારિડાડના જનરલ મેનેજર અને એસઈએ-સોલિડારિડાડ સસ્ટેનેબલ ઓઇલસીડ મિશનના સંયોજક ડૉ. સુરેશ મોટવાણીએ ઉમેર્યું હતું કે, અમારી પ્રાથમિકતા એ છે કે પુનર્જીવિત પદ્ધતિથી થતી સરસવની ખેતી ખેતર સ્તરે ખરેખર ઉપયોગી અને અર્થપૂર્ણ બને.

(Disclaimer: The information provided here is investment advice only. Investing in the markets is subject to risks and please consult your advisor before investing)

(સ્પષ્ટતા: અત્રેથી આપવામાં આવતી તમામ પ્રકારની માહિતી કોઇપણ પ્રકારે રોકાણ/ ટ્રેડીંગ માટેની સલાહ નથી. બજારોમાં રોકાણ જોખમોને આધીન છે અને રોકાણ કરતા પહેલા કૃપા કરીને તમારા સલાહકારની સલાહ લો. વધુમાં અત્રે પ્રગટ થયેલા કોઇપણ સમાચાર કે વિગતો સાથે businessgujarat.in અંશતઃ કે સંપુર્સણપણે સહમત નથી.)