વ્યવસાયથી લઈને સંપત્તિ બનાવવા સુધી રોકાણકાર માનસિકતા તો ઉદ્યોગસાહસિક જ ગણાય

અમદાવાદ, 6 ઓક્ટોબરઃ આજકાલ એક નવો ટ્રેન્ડ ચાલી રહ્યો છે. ખાસ કરીને કોરોના પછી…. મોટાભાગના ઉદ્યોગ સાહસિકો, વ્યવસાયિકો તેમનો બિઝનેસ કે વ્યવસાય વેચીને પૈસા ફેમિલી ઓફીસમાં રોકશે, શેરબજારમાં રોકશે, મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકશે અથવા અન્ય બિઝનેસમાં કે વિદેશી સંપત્તિઓમાં ઇન્વેસ્ટર તરીકે જોડાશે. પરંતું તેની આ આખી પ્રોસેસ તેને ભલે એમ લાગતું હોય કે, પોતે નિવૃત્ત થઇ ગયા છે. પરંતુ વાસ્તવમાં જોઇએ તો તે હજી પણ પોતાની સંપત્તિનું સંચાલન કરનારા એક ઉદ્યોગ સાહસિક તરીકે જ રહે છે. રિટાયરમેન્ટ તેમનાથી કોશો દૂર રહે છે.

વર્ષો સુધી વ્યવસાય બનાવવાથી ચોક્કસ વૃત્તિઓ પાછળ છોડી જાય છે. જોખમ સાથે આરામ, પોતાના નિર્ણયમાં વિશ્વાસ અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં સામેલ રહેવાની ઇચ્છા. જ્યારે ઉદ્યોગસાહસિક રોકાણકાર બને છે ત્યારે આ વૃત્તિઓ અદૃશ્ય થતી નથી. તેઓ ફક્ત એક નવી અભિવ્યક્તિ શોધે છે. ઉદ્યોગસાહસિક સંપત્તિનું સર્જન કરનારી માનસિકતા રોકાણના વર્તનને કેવી રીતે આકાર આપે છે અને સંપત્તિ સંચાલકો માટે તેનો અર્થ શું છે.

પહેલી પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિક જોખમ સાથે જીવ્યા છે, વ્યવસાયમાં સમય, પૈસા અને શક્તિ કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે અને તે દાવ દ્વારા સંપત્તિનું નિર્માણ કરતા જોઈ રહ્યા છે. તેથી, જોખમનો અર્થ એવી વ્યક્તિ માટે ન પણ હોય જે આવક, બચત અથવા વારસા દ્વારા સંપત્તિ એકઠી કરે છે જે ઉદ્યોગસાહસિક માટે છે. પરંતુ આ અનુભવની બીજી બાજુ છે – નિયંત્રણ.

વ્યક્તિગત રીતે નિર્ણયો લેવા માટે ટેવાયેલા, ઉદ્યોગસાહસિકોને તેમની સંપત્તિનું સંચાલન કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. તેના માટે નિયંત્રણ છોડી દેવું, તે વ્યવસાયમાં સક્રિય રીતે સામેલ થયા વિના તેની મૂડી છોડી દેવી એ એવી વસ્તુ છે જેની સાથે આજના ઉદ્યોગસાહસિક સંઘર્ષ કરે છે.

ઉદ્યોગસાહસિક સંપત્તિને વ્યાપકપણે ત્રણ માનસિકતાઓમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય. નવીનતા, વૈવિધ્યતા અને સંરક્ષક અથવા સાચવનાર. નવીનતા સામાન્ય રીતે પ્રથમ પેઢીના સંપત્તિ સર્જક હોય છે જેમાં જોખમ લેવાની ભૂખ વધુ હોય છે. વિવિધતા આપનાર, ઘણીવાર બીજી પેઢી, અન્ય તકોમાં સંપત્તિ ફેલાવતી વખતે કૌટુંબિક વ્યવસાય સાથે જોડાયેલ રહે છે. બહુ-પેઢીની સંપત્તિ સાથે, ધ્યાન વધુને વધુ જાળવણી, માપેલા જોખમ અને વારસા તરફ વળે છે.

રોકાણ ઉદ્યોગસાહસિકતાનું બીજું સ્વરૂપ બની શકે છે

સંડોવણીની આ જરૂરિયાત સીધા રોકાણો માટે ઉદ્યોગસાહસિકોની પસંદગીને સમજાવવામાં પણ મદદ કરે છે. ડેટા દર્શાવે છે કે સર્વે કરાયેલા 71% ફેમિલી ઓફિસો AIF દ્વારા રોકાણ કરવાને બદલે સીધા સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકાણ કરે છે. તેઓ AIFs ની વિરુદ્ધ સીધા રોકાણ કરવા માંગે છે. તેઓ કોઈ બીજાની કુશળતા પર આધાર રાખવા માંગતા નથી. તેઓ ફી ચૂકવવા માંગતા નથી.

ગ્રાહક વ્યવસાયો મુખ્ય પસંદગી તરીકે ઉભરી આવ્યા, સર્વે કરાયેલા 85% ફેમિલી ઓફિસો ગ્રાહક માલને ટોચની શરત તરીકે ઓળખે છે, જ્યારે 50% ફિનટેકને પસંદ કરે છે.

ડોમેન ખાતરી એ બીજું પરિબળ છે. ઉદ્યોગસાહસિકો તેઓ સમજતા હોય તેવા ક્ષેત્રોમાં વ્યવસાયોને ટેકો આપવામાં વધુ આરામદાયક હોઈ શકે છે, જ્યારે સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકાણ કરવાથી તેઓ બોર્ડ પોઝિશન્સ, વ્યૂહાત્મક ઇનપુટ્સ અથવા માર્ગદર્શન દ્વારા સામેલ રહી શકે છે.

જોકે, નિયંત્રણની ઇચ્છાનો અર્થ એ નથી કે ઉદ્યોગસાહસિક સંપત્તિ કેન્દ્રિત રહે છે.

“ઉત્પાદન પસંદગી” થી “પોર્ટફોલિયો આર્કિટેક્ચર” તરફના પરિવર્તનમાં જેમાં વિકલ્પો, ખાનગી બજારો અને વૈશ્વિક સંપત્તિઓ પ્રખ્યાત થઈ રહી છે કારણ કે શ્રીમંત પરિવારો પરંપરાગત રોકાણોથી આગળ વધી રહ્યા છે. મલ્ટી-એસેટ આર્કિટેક્ચરના 18% માટે વિકલ્પોનો હિસ્સો દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે 2015 ની આસપાસ પરંપરાગત સંપત્તિ મિશ્રણના માત્ર 0.3% હતો.

“વધુને વધુ રોકાણકારો વૈશ્વિક સ્તરે જવા વિશે વિચારી રહ્યા છે. આ કોઈ વિષયોનું નથી. આ ઉદ્યોગમાં ચક્રીયતા નથી. આ અહીં રહેવાનું છે,”.

ફેમિલી ઓફીસનો ઉદય પણ પ્રમાણમાં તાજેતરનો છે. સર્વે કરાયેલા કૌટુંબિક કચેરીઓમાંથી 71 ટકા 2010 પછી સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી, જે ભારતમાં ઉદ્યોગસાહસિક સંપત્તિના ઔપચારિકરણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ઉદ્યોગસાહસિકને વેચાણ ન કરો, તેનો વિશ્વાસ કમાઓઃ સંપત્તિ સંચાલકો માટે, અર્થ સ્પષ્ટ છે – ઉદ્યોગસાહસિક રોકાણકારો સાથે સંબંધ બનાવવા માટે માત્ર વળતર પૂરતું ન હોઈ શકે. એક ઉદ્યોગસાહસિકની ડ્રાઇવિંગ સીટ પર રહેવાની વૃત્તિનો સામનો કરવો પડે છે.

જ્યારે સ્વ-નિર્મિત સંપત્તિ કૌટુંબિક સંપત્તિ અને અંતે પેઢી દર પેઢી ચાલતી સંપત્તિમાં પરિવર્તિત થાય છે, ત્યારે તેનું જતન, સંચાલન અને વારસો સોંપવાની પ્રક્રિયા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

તેમ છતાં, સાહસિક વૃત્તિ અકબંધ રહે છેઃ સાહસિકતા (entrepreneurship) અને રોકાણ વચ્ચેનો તફાવત આ રીતે સમજાવી શકાય – “એક સાહસિક…” ઉદ્યોગસાહસિક જ્યારે તેના વ્યવસાયમાં નિર્ણયો લે છે ત્યારે તે ખરેખર વિવિધ શક્યતાઓ વિશે વિચારતો હોય છે; જ્યારે રોકાણકાર રોકાણ અંગેના નિર્ણયો લેતી વખતે વાસ્તવમાં સંભાવનાઓ (probabilities) વિશે વિચારતો હોય છે.

તેથી, ઉદ્યોગસાહસિકમાંથી રોકાણકાર બનવાની પ્રક્રિયાનો અર્થ એ નથી કે જે માનસિકતાએ સંપત્તિનું સર્જન કર્યું હતું તેને ત્યજી દેવી. તેના બદલે, તે માનસિકતાનો અલગ રીતે ઉપયોગ કરવાની વાત છે – એટલે કે, તે સંપત્તિનું રોકાણ ક્યાં અને કેવી રીતે કરવું તે નક્કી કરતી વખતે શક્યતાઓ અને સંભાવનાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું.

(Disclaimer: The information provided here is investment advice only. Investing in the markets is subject to risks and please consult your advisor before investing)

(સ્પષ્ટતા: અત્રેથી આપવામાં આવતી તમામ પ્રકારની માહિતી કોઇપણ પ્રકારે રોકાણ/ ટ્રેડીંગ માટેની સલાહ નથી. બજારોમાં રોકાણ જોખમોને આધીન છે અને રોકાણ કરતા પહેલા કૃપા કરીને તમારા સલાહકારની સલાહ લો. વધુમાં અત્રે પ્રગટ થયેલા કોઇપણ સમાચાર કે વિગતો સાથે businessgujarat.in અંશતઃ કે સંપુર્સણપણે સહમત નથી.)