F&O 2.0 નિયમનો આવતાં પૂર્વે એ ફેરફારોની મહત્વની બાબતોની સરળ સમજણ

મુંબઇ, 24 મેઃ ઇન્ડેક્સો પરનાં ઓપ્શન્સની પોઝીશન લિમિટમાં ભારે વધારો કરી આપવાની તૈયારી સેબી કરી રહી હોવાનું જાણવા મળે છે. આ હેતુસર રચાયેલ સેબીની એક પેનલે F&O 2.0 નિયમનોને મંજૂર કરી દીધા હોવાનું જાણવા મળે છે અને ટૂંક સમયમાં જ એની વિધિવત જાહેરાત આવવાની સંભાવના છે ત્યારે આ ફેરફારો માટે હોમવર્ક કરીને આપણે પણ તૈયાર થઇ જવું જોઇએ. ઇન્ડેક્સ ઓપ્શન્સમાં નેટ ધોરણે અને ગ્રોસ ધોરણે ઘણી વધુ મર્યાદા બાંધી અપાશે. સાથે સાથે જ ઇન્ડેક્સ ફ્યુચર્સની પોઝીશન લિમિટ પણ વધારી અપાશે. એક મહત્વનો ફેરફાર ઓપન ઇન્ટરેસ્ટની ગણતરીને લગતો છે. F&O 2.0માં ઓપન ઇન્ટરેસ્ટનું કેલક્યુલેશન ડેલ્ટા આધારિત હશે. આવો એને વિગતે સમજી લઇએ.

ઓપન ઇન્ટરેસ્ટની ગણત્રીઃ ડેલ્ટા-આધારિત ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ (ડેલ્ટા OI), જેને ફ્યુચર્સ ઇક્વિવેલેન્ટ (FutEq) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે તેના આધારે કરાશે.

ડેરિવેટિવ્ઝ બજારોમાં ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ (OI) ની ગણતરી કરવાની આ પદ્ધતિ દરેક કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં લે છે. કોન્ટ્રેક્ટના નોશનલ મૂલ્યને ફક્ત ઉમેરવાને બદલે, ડેલ્ટા OI તેમની વાસ્તવિક કિંમત સંવેદનશીલતા (ડેલ્ટા) દ્વારા પોઝીશન્સને વેઇટેજ આપે છે. આનો અર્થ એ થયો કે ઓપ્શન્સ કોન્ટ્રેક્ટ્સને તેમના “ડેલ્ટા” મૂલ્ય દ્વારા વેઇટેજ અપાય છે, જે દર્શાવે છે કે અંડરલાઇંગ સંપત્તિના ભાવમાં એક-યુનિટનો ફેરફાર થાય તો સામે ઓપ્શનની કિંમત કેટલી બદલાય છે.

પરંપરાગત OI:

પરંપરાગત રીતે, ઓપન ઇન્ટરેસ્ટની ગણતરી બધા ઓપન કોન્ટ્રેક્ટ્સ (દા.ત., ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ) ના નોશનલ મૂલ્યને ફક્ત ઉમેરીને કરવામાં આવે છે.

ડેલ્ટા OI:

ડેલ્ટા OI દરેક કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં લે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઉચ્ચ ડેલ્ટા (1 ની નજીક) ધરાવતો ઓપ્શન નીચા ડેલ્ટા (0 ની નજીક) ધરાવતા ઓપ્શન કરતાં ડેલ્ટા OI માં વધુ યોગદાન આપશે.

ડેલ્ટા: ઓપ્શનનો ડેલ્ટા એ 0 અને 1 (અથવા પુટ વિકલ્પો માટે -1 થી 0) ની વચ્ચેનો એક નંબર છે. એ દર્શાવે છે કે અંડરલાઇંગ સંપત્તિના ભાવમાં દરેક એક-યુનિટ ફેરફાર સામે ઓપ્શનની કિંમતમાં કેટલો ફેરફાર થવાની અપેક્ષા છે.

ગણતરી: ડેલ્ટા OI ની ગણતરી કરવા માટે, દરેક ઓપ્શન કોન્ટ્રાક્ટના ડેલ્ટા મૂલ્યને તેના નોશનલ મૂલ્યથી ગુણવામાં આવે છે, અને પછી બધા કોન્ટ્રાક્ટ્સના આ મૂલ્યોનો સરવાળો કરવામાં આવે છે.

ડેલ્ટા OI ના ફાયદા:

વધુ સચોટ જોખમ મૂલ્યાંકન: ડેલ્ટા OI બજારમાં વાસ્તવિક જોખમનું વધુ સચોટ આકલન કરે છે, કારણ કે તે ભાવમાં ફેરફાર પ્રત્યે પોઝીશનની સંવેદનશીલતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

મેનીપ્યુલેશનનું ઓછું જોખમ: તેમના ડેલ્ટાના આધારે પોઝીશનને વેઇટેજ આપવાના કારણે, ડેલ્ટા OI પદ્ધતિ ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ આંકડાઓના મેનીપ્યુલેશનના જોખમને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.

ઉદાહરણ: ધારો કે કોઈ વેપારી 10 એટ-ધ-મની (ATM) કોલ ઓપ્શન્સ ધરાવે છે, F&O લોટ સાઇઝ 100 શેરની છે અને તેનો ડેલ્ટા 0.5 છે. ડેલ્ટા OI માં ફાળો આ પ્રમાણે હશે: 10 * 100 * 0.5 = 500 યુનિટ OI.

મહત્વ: ડેલ્ટા OI એ બજારના સેન્ટીમેન્ટ અને જોખમનું વિશ્લેષણ કરવા માટેનું એક મૂલ્યવાન ટૂલ(સાધન) છે, અને ડેરિવેટિવ્ઝ બજારોમાં જોખમનું નિરીક્ષણ અને સંચાલન કરવા માટે બજાર નિયમનકારો દ્વારા તેનો વધુને વધુ ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

(Disclaimer: The information provided here is investment advice only. Investing in the markets is subject to risks and please consult your advisor before investing.)

(સ્પષ્ટતા: અત્રેથી આપવામાં આવતી તમામ પ્રકારની માહિતી કોઇપણ પ્રકારે રોકાણ/ ટ્રેડીંગ માટેની સલાહ નથી. બજારોમાં રોકાણ જોખમોને આધીન છે અને રોકાણ કરતા પહેલા કૃપા કરીને તમારા સલાહકારની સલાહ લો.)