ભારતીય પરિવારો રોકાણ પેટર્ન ચેન્જ કરી રહ્યા છે: 2025માં MFમાં રોકાણનો પ્રવાહ બમણો થયો
2025માં મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં ઘરગથ્થુ બચતોનો વાર્ષિક પ્રવાહ રૂ. 4.7 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે, જે 2024માં રૂ. 2.4 લાખ કરોડ હતો
અમદાવાદ, 7 એપ્રિલઃ ભારતની ઘરગથ્થુ બચત ધીમે ધીમે પરંતુ નિર્ણાયક પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહી છે, જેમાં નાણાકીય વર્ષ 22 અને નાણાકીય વર્ષ 25 વચ્ચે મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હિસ્સો 42.62% ના CAGR ના દરે વધી રહ્યો છે.
જ્યારે બેંક ડિપોઝિટ જેવા પરંપરાગત સાધનો પોર્ટફોલિયોને એન્કર કરવાનું ચાલુ રાખે છે, ત્યારે SBI મ્યુચ્યુઅલ ફંડના રેડ હેરિંગ દસ્તાવેજમાં પ્રકાશિત રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના તાજેતરના ડેટા, બજાર-સંકળાયેલા સાધનો, ખાસ કરીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ તરફ પ્રવાહમાં સ્પષ્ટ પ્રવેગ દર્શાવે છે.
મ્યુચ્યુઅલફંડ્સ સૌથી ઝડપથી વિકસતા એસેટ ક્લાસ તરીકે ઉભરી આવ્યા
ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 22 અને નાણાકીય વર્ષ 25 વચ્ચે, કુલ ઘરગથ્થુ નાણાકીય બચત રૂ. 25.6 લાખ કરોડથી વધીને રૂ. 35.6 લાખ કરોડ થઈ, જે 10.9% ના સ્થિર CAGR સાથે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સે તમામ એસેટ ક્લાસમાં સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિ નોંધાવી, જેમાં કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઇનફ્લો રૂ. 1.6 લાખ કરોડથી વધીને રૂ. 4.7 લાખ કરોડ થયો, જે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 42.6% નો સીએજીઆર હતો. પ્રોવિડન્ટ અને પેન્શન ફંડ્સ સ્થિર યોગદાન આપતા રહ્યા, અને 12.8% ના સીએજીઆર પર વધ્યા, જ્યારે બેંક ડિપોઝિટમાં, અસ્થિરતા હોવા છતાં, 14.53% નો વધારો જોવા મળ્યો અને નાણાકીય વર્ષ 25માં રૂ. 12.5 લાખ કરોડના ઇનફ્લો સાથે તેનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું. તેનાથી વિપરીત, જીવન વીમા પ્રવાહ નબળો પડીને રૂ. 5.3 લાખ કરોડ થયો, જે નાણાકીય વર્ષ 2024માં રૂ. 5.5 લાખ કરોડના શિખર પર હતો.
| Asset Class | FY22 | FY23 | FY24 | FY25 |
| Bank Deposits | 46% | 46% | 44% | 43% |
| Non-Bank Deposits | 1% | 1% | 0% | 1% |
| Life Insurance Funds | 21% | 21% | 21% | 21% |
| Currency | 11% | 11% | 10% | 10% |
| Mutual Funds | 8% | 9% | 11% | 12% |
| Public Provident Fund (PPF) | 3% | 3% | 3% | 3% |
| Pension Funds | 3% | 3% | 4% | 4% |
| Small Savings (excluding PPF) | 6% | 6% | 7% | 7% |
Source: RBI, Crisil Intelligence
ઘરગથ્થુ નાણાકીય સંપત્તિ રચનાઃ બેન્ક એફડીનો દબદબો યથાવત્
વિવિધ સંપત્તિ વર્ગોમાં કુલ ઘરગથ્થુ નાણાકીય સંપત્તિના વિતરણનો ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે કે થાપણો હજુ પણ સંપત્તિ મિશ્રણ પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે પરંતુ પરિવર્તન સ્પષ્ટપણે દૃશ્યમાન છે. નાણાકીય વર્ષ 2025માં, બેંક થાપણો નાણાકીય વર્ષ 2022ની ૪૬%ની સરખામણીમાં 43% પર રહી જ્યારે જીવન વીમા ભંડોળ 21% પર સ્થિર રહ્યું. કરન્સીનો હિસ્સો 11% થી ઘટીને 10% થયો છે જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હિસ્સો લગભગ 50% નો સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્યો છે. કુલ ઘરગથ્થુ નાણાકીય સંપત્તિમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હિસ્સો 12% થયો છે, જે તે જ સમયે 8% હતો.
વાર્ષિક ઘરગથ્થુ બચતનો સંપૂર્ણ પ્રવાહ (રૂ. લાખ કરોડ) અહીં છે:
| Asset Class | FY22 | FY23 | FY24 | FY25 | CAGR (FY22–FY25) |
| Deposits (bank and non-bank) | 7.0 | 11.1 | 13.8 | 12.5 | 14.53% |
| Life insurance funds | 4.4 | 5.5 | 6.5 | 5.3 | 3.18% |
| Provident & pension funds (incl. PPF) | 5.8 | 6.2 | 7.2 | 7.9 | 12.81% |
| Currency | 2.7 | 2.4 | 1.2 | 2.1 | -8.05% |
| Mutual funds | 1.6 | 1.8 | 2.4 | 4.7 | 42.62% |
| Equities | 0.5 | 0.2 | 0.3 | 0.7 | 14.81% |
| Small savings (excluding PPF) | 3.4 | 2.0 | 3.1 | 2.3 | -1.16% |
| Other investments | 0.2 | 0.1 | 0.3 | — | — |
| Total household financial assets | 25.6 | 29.3 | 34.7 | 35.6 | 10.87% |
Source: RBI, Crisil Intelligence
વૈશ્વિક સ્તરે બજાર ભાગીદારીમાં ભારત હજુ પણ પાછળ છે
કુલ ઘરેલુ નાણાકીય સંપત્તિમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડના હિસ્સાની સરખામણી કંઈક અલગ જ વાર્તા કહે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ભારતનો કુલ ઘરેલુ બચત દર 29.2% છે, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (18.1%) અને જર્મની (27.1%) જેવા દેશો કરતા વધારે છે. છતાં, ભારતની તુલનામાં આ દેશોનો મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં તેમની ઘરેલુ નાણાકીય સંપત્તિનો હિસ્સો વધુ છે. 2022માં કુલ ઘરેલુ નાણાકીય સંપત્તિમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હિસ્સો 8.5% હતો જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને જર્મની માટે તે અનુક્રમે 11.5% અને 12.8% હતો.
ચાલો વૈશ્વિક સ્તરે ઘરેલુ નાણાકીય સંપત્તિમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હિસ્સો જોઈએ:
| Country | MF Share (%) |
| Canada | 19.7% |
| Spain | 14.2% |
| Italy | 13.1% |
| Germany | 12.8% |
| United States | 11.5% |
| Sweden | 8.8% |
| India | 8.5% |
| Denmark | 6.6% |
| Norway | 6.1% |
| Portugal | 5.6% |
| Chile | 5.1% |
| France | 5.0% |
| Japan | 4.6% |
| UK | 4.0% |
| Poland | 4.0% |
Source: OECD, RBI, Crisil Intelligence
(Disclaimer: The information provided here is investment advice only. Investing in the markets is subject to risks and please consult your advisor before investing.)
(સ્પષ્ટતા: અત્રેથી આપવામાં આવતી તમામ પ્રકારની માહિતી કોઇપણ પ્રકારે રોકાણ/ ટ્રેડીંગ માટેની સલાહ નથી. બજારોમાં રોકાણ જોખમોને આધીન છે અને રોકાણ કરતા પહેલા કૃપા કરીને તમારા સલાહકારની સલાહ લો. વધુમાં અત્રે પ્રગટ થયેલા કોઇપણ સમાચાર કે વિગતો સાથે businessgujarat.in અંશતઃ કે સંપુર્સણપણે સહમત નથી.)
